Bestrijding van de Aziatische Hoornaar in Amsterdam 2025
Dinsdag 16 December 2025
Door Ko Veltman, Coördinator Aziatische hoornaar voor de AVBB.
Al vroeg in het voorjaar werd het eerste primaire nestje van de AH gevonden in een leeg koninginnekweekkastje op ons nieuwe bijenpark. Iets later werd er nog een onder een afdak verwijderd bij het Westerpark.
Vanaf begin juli kwamen er via waarneming.nl steeds meer meldingen binnen van rondvliegende Aziatische hoornaars in Amsterdam. De maanden augustus, september en oktober leverde rond de 100 meldingen op. Dankzij deze meldingen konden (tot half november) 17 nesten worden opgespoord en werden er 14 geruimd. Een niet geruimd nest hing op een moeilijk bereikbare plek in de Diemer vijfhoek. De overige nesten konden niet meer geruimd worden omdat de provincie dat na 15 november niet meer vergoed.
De verwachting is dat een vijftal nesten niet gevonden zal worden. In de Watergraafsmeer moet nog een nest hangen, in de rivierenbuurt, de omgeving van het Vondelpark, het Surinameplein en op de grens van Halfweg en Amsterdam. Door een tekort aan actief zoekende imkers zijn deze nesten niet opgespoord. In Diemen werd eind november nog een nest gevonden Al deze niet geruimde nesten hebben waarschijnlijk heel veel jonge koninginnen geproduceerd. Die gaan wij vast volgend jaar tegenkomen.
Voorlichting
Om meer bekendheid te geven aan de Aziatische hoornaar zijn er een aantal lezingen gegeven. In het museum op ons bijenpark verzorgde ik enkele lezingen voor onze leden en een voor de deelnemers aan de basiscursus van de AVBB en van Amstelland. Op de nieuwe Ooster verzorgde ik een lezing voor de groenwerkers op de begraafplaatsen en een voor ambtenaren van de stad. (Boswachters, groenbeheerders, GGD, stadswerken, afd. dierenwelzijn, ruimte en duurzaamheid)
Samenwerking met de gemeente
Dit jaar was de samenwerking met de gemeente goed geregeld. Toen er een nest uit een boom waaide in Buitenveldert stond daar binnen een uur een afzetting omheen. Bij onbereikbaar hoge bomen werd een extra hoge hoogwerker beschikbaar gesteld en waar nodig werden rijplaten of een hoogwerker op rupsbanden beschikbaar gesteld, zodat ook op meest moeilijk bereikbare plaatsen een nest geruimd kon worden. Ook was er hulp bij afzetting en verkeersomleidingen.
Ruiming van nesten.
De provincie heeft zich door EIS laten adviseren over de ruiming van nesten in de komende jaren. De stichting EIS produceerde het rapport ”Hoe om te gaan met de Aziatische hoornaar? “– beleidsadvies (Zeegers & Buesink, 2024.) Volgens dit rapport vormt de Aziatische hoornaar geen bedreiging voor de volksgezondheid en biodiversiteit. Geld besteed aan bestrijding van de Aziatische hoornaar zou weggegooid geld zijn!
Prof. Jacques van Alphen scheef een spraakmakend artikel daarover. (van Alphen, Verantwoord beleid bij het beheer van de Aziatische hoornaar in Nederland. September 2025)
Gezien het mogelijk grote risico dat deze invasieve exoot met zich meebrengt verbaast van Alphen zich over de lauwe reactie van de overheid bij het nemen van maatregelen om de Aziatische hoornaar onder controle te houden. “Too litlle, too late!” Hij vraagt zich af of het advies van EIS wel gebaseerd is op de beschikbare wetenschappelijk kennis over de invasieve exoot en of de conclusies wel kloppen.
Bedreiging voor de volksgezondheid.
Het EIS-rapport stelt dat het risico om door een Aziatische hoornaar gestoken te worden klein is. Van Alphen stelt dat voor een kind vijf steken al fataal kunnen zijn en dat 12 tot 20 steken een volwassen mens kunnen doden. Eis stelt dat de Aziatische hoornaar altijd hoog in de bomen een nest maakt en dus ongevaarlijk is. Maar in het voorjaar wordt eerst een primair nest laag bij de grond gebouwd en daarin kunnen al honderden werksters zitten! (bij verstoring gaan ze met zijn allen in de aanval!) Bovendien bouwen ze niet altijd hun nest hoog in de boom. Dit jaar waren er in noord Holland tenminste drie nesten laag bij de grond, in struiken en hagen. In Amsterdam Geuzenveld werden (kwetsbare) bewoners van een zorginstelling gestoken door Aziatische hoornaars die in de spouw boven de deur woonden.
Zeegers en Buesink schrijven in hun EIS-rapport dat Aziatische hoornaars alleen algemene insecten eten. Dat zou daarom weinig effect hebben op de biodiversiteit. Maar als de Aziatische hoornaar zich blijft ontwikkelen met de snelheid die het nu heeft worden er wel heel veel insecten opgegeten en gaat dat zeker zijn invloed hebben op de biodiversiteit.
Hoe verder in Amsterdam?
Ik verwacht volgend jaar veel meer nesten. Maar als wij in het voorjaar intensief op zoek gaan naar de laaghangende primaire nestjes kunnen wij de Aziatisch hoornaar-druk flink verlagen. Vanaf juli zullen wij met lokpotten de grote secundaire nesten kunnen opsporen. Wij beschikken inmiddels over een zenderset en hebben subsidie aangevraagd voor meer zendersets waarmee het opsporen een stuk sneller gaat. Ook voor de (dure) lokstof is subsidie aangevraagd.
Spannend is het gegeven dat de provincie niet meer volledig gaat inzetten op ruiming van de nesten. Op 28 november j.l. maakte de provincie bekend dat zij nog slechts ruimingen gaat financieren op druk bezochte plekken zoals speeltuinen, schoolpleinen, sportvelden en dichtbij Natura 2000-gebieden. Mogelijk gaat onze gemeente hierbij een actievere rol spelen. In Amsterdam zie ik de wil om het Aziatische hoornaar-probleem op te pakken. Bij de GGD en de afdeling die de bestrijding van o.a. de Eikenprocessierups doen is men doordrongen van de urgentie. In tegenstelling tot de provincie begrijpt men daar dat deze invasieve exoot weldegelijk een ernstig gevaar voor de biodiversiteit en de volksgezondheid kan gaan vormen als er de komende jaren heel veel meer nesten in de stad hangen. Dit jaar waren dat er meer dan 17. Volgend jaar mag je rekenen op vier maal zoveel! De grote vraag is of voor het aanpakken daarvan ook voldoende budget voor komt. Alleen nesten opruimen op drukke plekken gaat onvoldoende helpen en is inderdaad weggegooid geld.
Onze provincie stelt dit jaar voor heel noord Holland €30.000 beschikbaar voor ruiming van nesten op kwetsbare plekken. (bij speelplaatsen etc.) Voor ondersteuning van de opsporing door imkers is €20.000 beschikbaar. Hoe dit geld ingezet gaat worden wordt momenteel overlegd met de betrokken imkers van de taakgroep Aziatische hoornaar noord Holland
Disclaimer: voor meer informatie of als je je wilt aanmelden voor de imker zoekgroep Amsterdam, neem dan contact op met Ko Veltman via kosan@telfort.nl of met Marike Post via marike.post@live.n
